Tiềm năng và quy mô thị trường kinh tế tầm thấp

Kinh tế tầm thấp đang dần hình thành một thị trường mới dựa trên sự kết hợp giữa phương tiện bay, công nghệ số, dữ liệu, hạ tầng và dịch vụ. Từ UAV nông nghiệp, drone logistics, khảo sát, giám sát đến eVTOL và vận tải hàng không đô thị, ngày càng nhiều hoạt động kinh tế đang được đưa lên không gian tầm thấp.

Nếu bài viết “Xu hướng phát triển kinh tế tầm thấp tại Việt Nam và thế giới” tập trung vào hướng phát triển của ngành, thì bài viết này sẽ đi sâu hơn vào câu hỏi:

Thị trường kinh tế tầm thấp có tiềm năng lớn đến đâu và Việt Nam có thể khai thác những cơ hội nào?

Đây không chỉ là câu chuyện về bán drone hay sản xuất máy bay không người lái. Giá trị của thị trường còn nằm ở phần mềm, dữ liệu, hạ tầng, vận hành, đào tạo, bảo trì và các dịch vụ được xây dựng xung quanh phương tiện bay.

1. Tiềm năng và quy mô thị trường kinh tế tầm thấp đang phát triển nhanh

Kinh tế tầm thấp là một lĩnh vực tương đối mới nếu xét dưới góc độ một ngành kinh tế độc lập. Tuy nhiên, nhiều thành phần của thị trường này đã tồn tại và phát triển trong nhiều năm, chẳng hạn:

• UAV và drone.
• Hàng không chung.
• Dịch vụ khảo sát trên không.
• Drone nông nghiệp.
• Drone logistics.
• Hệ thống quản lý không phận.
• Hạ tầng cất hạ cánh.
• Công nghệ cảm biến và định vị.
• Phần mềm điều khiển và quản lý đội bay.
• Dữ liệu thu thập từ trên không.

Khi các thành phần này được kết nối thành một hệ sinh thái, không gian tầm thấp bắt đầu tạo ra một thị trường kinh tế rộng hơn nhiều so với thị trường thiết bị bay đơn thuần.

Đây chính là lý do nhiều quốc gia đang xem kinh tế tầm thấp như một hướng phát triển công nghệ và tăng trưởng mới.

2. Quy mô thị trường kinh tế tầm thấp tại Trung Quốc

Trung Quốc hiện là một trong những thị trường có định hướng phát triển kinh tế tầm thấp rõ rệt nhất.

Theo thông tin từ Chính phủ Trung Quốc, Cục Hàng không Dân dụng Trung Quốc (CAAC) ước tính giá trị kinh tế tầm thấp của nước này đạt khoảng 1,5 nghìn tỷ nhân dân tệ trong năm 2025 và có thể vượt 3,5 nghìn tỷ nhân dân tệ vào năm 2035. Đây là số liệu dự báo/ước tính của cơ quan Trung Quốc, không phải quy mô thị trường toàn cầu.

Một nguồn khác của Chính phủ Trung Quốc cho biết quy mô kinh tế tầm thấp được kỳ vọng tăng từ hơn 500 tỷ nhân dân tệ năm 2023 lên khoảng 2 nghìn tỷ nhân dân tệ vào năm 2030.

Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở con số.

Trung Quốc đang đồng thời phát triển:

Phương tiện bay → hạ tầng → công nghệ → quản lý → dịch vụ → ứng dụng thương mại.

Điều này tạo ra một hệ sinh thái thị trường thay vì chỉ hình thành một ngành sản xuất thiết bị.

3. Không chỉ có drone: thị trường kinh tế tầm thấp gồm những gì?

Một cách đơn giản để hình dung thị trường kinh tế tầm thấp là chia thành nhiều lớp.

Lớp 1: Phương tiện bay

Đây là lớp dễ nhận biết nhất, bao gồm:

• Drone đa cánh.
• UAV cánh bằng.
• Drone vận chuyển hàng hóa.
• Máy bay không người lái chuyên dụng.
• Trực thăng.
• eVTOL.
• Các phương tiện bay tầm thấp khác.

Đây là phần tạo ra giá trị từ thiết bị và công nghệ hàng không.

Lớp 2: Hạ tầng

Khi số lượng phương tiện bay tăng lên, thị trường cần:

• Trạm sạc.
• Bãi đáp.
• Vertiport.
• Trạm điều hành.
• Hệ thống thông tin liên lạc.
• Hệ thống định vị.
• Hệ thống quản lý không phận.
• Hạ tầng dữ liệu.

Do đó, kinh tế tầm thấp có thể tạo ra một thị trường hạ tầng hoàn toàn mới.

Lớp 3: Phần mềm và dữ liệu

Đây có thể là phần có giá trị ngày càng lớn khi ngành phát triển.

Ví dụ:

• Phần mềm lập kế hoạch bay.
• Quản lý đội drone.
• Quản lý nhiệm vụ.
• Bản đồ 3D.
• Phân tích hình ảnh.
• AI nhận diện.
• Theo dõi tài sản.
• Phân tích dữ liệu nông nghiệp.
• Hệ thống quản lý không phận.

Một doanh nghiệp có thể không cần trực tiếp sản xuất drone nhưng vẫn có thể tham gia vào thị trường kinh tế tầm thấp thông qua phần mềm và dữ liệu.

Lớp 4: Dịch vụ

Đây là nơi công nghệ được chuyển đổi thành giá trị kinh tế trực tiếp.

Chẳng hạn:

• Dịch vụ phun thuốc bằng drone.
• Dịch vụ khảo sát.
• Dịch vụ đo đạc.
• Dịch vụ kiểm tra công trình.
• Dịch vụ vận chuyển.
• Dịch vụ giám sát.
• Dịch vụ cứu hộ.
• Đào tạo và cấp chứng nhận.
• Bảo trì, sửa chữa UAV.

Vì vậy, khi đánh giá quy mô thị trường kinh tế tầm thấp, không nên chỉ nhìn vào doanh số bán thiết bị.

4. Việt Nam có tiềm năng thị trường kinh tế tầm thấp như thế nào?

Đối với Việt Nam, chưa nên lấy các dự báo của Trung Quốc để suy ra trực tiếp quy mô thị trường trong nước.

Tuy nhiên, Việt Nam đã bắt đầu xuất hiện những cơ sở quan trọng cho việc hình thành thị trường này.

Theo Báo Điện tử Chính phủ, tại một diễn đàn quốc tế về kinh tế tầm thấp tổ chức ở Hà Nội tháng 11/2025, các đại biểu đưa ra nhận định kinh tế tầm thấp của Việt Nam có thể đạt khoảng 10 tỷ USD và tạo ra khoảng 1 triệu việc làm vào năm 2035. Đây nên được hiểu là dự báo/nhận định được nêu tại diễn đàn, không phải quy mô thị trường đã được thống kê chính thức.

Con số này cho thấy quy mô cơ hội có thể rất đáng chú ý nếu Việt Nam xây dựng được một hệ sinh thái hoàn chỉnh.

5. Vì sao Việt Nam có tiềm năng phát triển kinh tế tầm thấp?

5.1. Địa hình đa dạng

Việt Nam có:

• Đồng bằng.
• Trung du.
• Miền núi.
• Biên giới.
• Ven biển.
• Hải đảo.

Đây là điều kiện tạo ra nhiều bài toán vận chuyển, khảo sát, giám sát và thu thập dữ liệu.

Ở những nơi hạ tầng giao thông khó tiếp cận, UAV có thể trở thành một phương tiện bổ sung hiệu quả cho một số nhiệm vụ chuyên biệt.

5.2. Nông nghiệp tạo ra thị trường ứng dụng lớn

Nông nghiệp là một trong những lĩnh vực có khả năng ứng dụng drone rõ ràng nhất.

Drone có thể được sử dụng trong:

• Phun thuốc.
• Bón phân.
• Khảo sát.
• Theo dõi cây trồng.
• Thu thập dữ liệu.
• Quản lý vùng sản xuất.

Đặc biệt, khi drone kết hợp với dữ liệu và phần mềm, giá trị không còn nằm ở một chuyến bay mà nằm ở toàn bộ quy trình quản lý sản xuất.

Đây là cơ sở để thị trường dịch vụ drone nông nghiệp tiếp tục phát triển.

6. Logistics là một thị trường tiềm năng khác

Việt Nam có nhu cầu vận chuyển hàng hóa lớn và mạng lưới địa hình tương đối đa dạng.

Trong tương lai, UAV có thể được nghiên cứu và triển khai cho một số mô hình như:

• Vận chuyển hàng hóa trong khu vực khó tiếp cận.
• Vận chuyển vật tư đến công trường.
• Giao hàng ở các tuyến đặc thù.
• Vận chuyển thuốc và vật tư y tế.
• Hỗ trợ vận chuyển trong thiên tai.
• Vận chuyển nông sản.
• Kết nối các điểm logistics đặc thù.

Đây là một trong những lý do drone logistics có thể trở thành một nhánh đáng chú ý của kinh tế tầm thấp.

Tuy nhiên, để chuyển từ thử nghiệm sang thương mại quy mô lớn, cần giải quyết đồng thời các vấn đề về an toàn, hành lang pháp lý, vùng bay, công nghệ BVLOS và hạ tầng.

7. Khảo sát, đo đạc và quản lý tài nguyên tạo ra thị trường dịch vụ dữ liệu

Một trong những cơ hội thường bị bỏ qua khi nói về kinh tế tầm thấp là dữ liệu trên không.

Drone có thể thu thập:

• Ảnh độ phân giải cao.
• Dữ liệu địa hình.
• Mô hình 3D.
• Dữ liệu nhiệt.
• Dữ liệu hiện trạng công trình.
• Dữ liệu nông nghiệp.
• Dữ liệu tài nguyên.

Những dữ liệu này sau đó có thể được xử lý thành:

Ảnh → bản đồ → mô hình 3D → phân tích → báo cáo → quyết định.

Vì vậy, thị trường kinh tế tầm thấp trong tương lai có thể tạo ra nhiều cơ hội cho các doanh nghiệp không trực tiếp bán drone nhưng cung cấp dịch vụ dữ liệu từ drone.

8. eVTOL mở ra phân khúc thị trường hoàn toàn mới

Nếu UAV tạo ra nhiều cơ hội trong vận chuyển hàng hóa, khảo sát và dịch vụ chuyên dụng, eVTOL có thể mở rộng kinh tế tầm thấp sang lĩnh vực vận tải hành khách.

Các ứng dụng tiềm năng bao gồm:

• Taxi hàng không.
• Vận chuyển hành khách.
• Vận chuyển hàng hóa.
• Y tế.
• Cứu hộ.
• Kết nối sân bay.
• Di chuyển trong đô thị.

Đây là phân khúc có quy mô đầu tư và yêu cầu công nghệ cao hơn đáng kể so với nhiều ứng dụng drone hiện nay.

Do đó, eVTOL nên được xem như một hướng phát triển dài hạn của hệ sinh thái kinh tế tầm thấp, thay vì đánh đồng với thị trường drone hiện tại.

9. Hạ tầng bay sẽ tạo ra thị trường mới

Khi số lượng UAV tăng, nhu cầu về hạ tầng cũng tăng theo.

Có thể hình dung:

Nhiều drone hơn
↓
Nhu cầu sạc và bảo trì tăng
↓
Cần điểm cất/hạ cánh
↓
Cần hệ thống quản lý bay
↓
Cần dữ liệu và kết nối
↓
Hình thành hệ sinh thái dịch vụ

Tại Trung Quốc, cơ quan quản lý hàng không đã thành lập bộ phận chuyên trách về an toàn tầm thấp trong năm 2026, với nhiệm vụ liên quan đến quy hoạch hàng không tầm thấp, an toàn, hệ thống điều phối dịch vụ bay và các trạm dịch vụ bay.

Điều này cho thấy hạ tầng và quản lý không phận sẽ là một phần không thể tách rời của thị trường.

10. Cơ hội không chỉ dành cho nhà sản xuất drone

Đây là điểm rất quan trọng khi phân tích tiềm năng kinh tế tầm thấp.

Một hệ sinh thái hoàn chỉnh có thể tạo cơ hội cho nhiều nhóm doanh nghiệp:

Như vậy, quy mô thị trường thực tế có thể rộng hơn rất nhiều so với doanh số bán UAV.

11. Thị trường kinh tế tầm thấp Việt Nam đang hình thành từ những ứng dụng thực tế

Một dấu hiệu quan trọng là Việt Nam đã bắt đầu có những chương trình thử nghiệm cụ thể.

Tháng 6/2026, tỉnh Điện Biên ban hành quyết định triển khai sandbox phát triển kinh tế tầm thấp bằng UAV, đặt mục tiêu khoảng 6.000 chuyến bay và phấn đấu tỷ lệ chuyến bay an toàn trên 99%. Chương trình được triển khai đến hết ngày 31/5/2027.

Ý nghĩa của mô hình này không chỉ nằm ở số lượng chuyến bay.

Quan trọng hơn, đây là cơ hội để kiểm chứng:

• Công nghệ.
• Mô hình vận hành.
• Quy trình quản lý.
• An toàn bay.
• Khả năng ứng dụng thực tế.
• Hiệu quả kinh tế.

Nếu những mô hình thử nghiệm tương tự được mở rộng, thị trường kinh tế tầm thấp Việt Nam sẽ có thêm dữ liệu thực tế để xây dựng các mô hình thương mại.

12. Việt Nam đang có cơ sở chính sách để mở rộng thị trường

Một bước phát triển đáng chú ý trong năm 2026 là Kết luận 99-KL/TW ngày 28/9/2026 xác định không gian tầm thấp là tài nguyên quốc gia, không gian phát triển mới của đất nước và không gian chủ quyền đặc biệt.

Điều này có ý nghĩa lớn đối với thị trường.

Bởi để kinh tế tầm thấp phát triển, doanh nghiệp không chỉ cần công nghệ mà còn cần:

• Quy hoạch.
• Quản trị không phận.
• Tiêu chuẩn.
• Cơ chế thử nghiệm.
• Hạ tầng.
• Quy định an toàn.
• Hệ thống dữ liệu.

Khi các yếu tố này dần được hoàn thiện, chi phí và rủi ro triển khai các mô hình kinh doanh mới có thể giảm xuống.

13. Những yếu tố quyết định quy mô thị trường kinh tế tầm thấp

Quy mô thị trường trong tương lai sẽ phụ thuộc vào nhiều yếu tố.

1. Công nghệ

Drone, cảm biến, AI, pin, định vị và hệ thống điều khiển càng phát triển thì phạm vi ứng dụng càng rộng.

2. Pháp lý

Khả năng mở rộng các hoạt động bay thương mại phụ thuộc rất lớn vào hành lang pháp lý và cơ chế quản lý.

3. Hạ tầng

Trạm sạc, điểm cất hạ cánh, mạng dữ liệu và hệ thống quản lý bay sẽ quyết định khả năng mở rộng.

4. Nhu cầu thực tế

Thị trường chỉ thực sự lớn khi doanh nghiệp và người dân sẵn sàng trả tiền cho các dịch vụ sử dụng phương tiện bay.

5. Chi phí vận hành

Nếu chi phí sử dụng drone thấp hơn hoặc hiệu quả hơn phương thức truyền thống trong một bài toán cụ thể, khả năng thương mại hóa sẽ cao hơn.

14. Tiềm năng kinh tế tầm thấp: cơ hội lớn nhưng không phải thị trường dễ dàng

Mặc dù triển vọng rất lớn, đây vẫn là một thị trường công nghệ cao với nhiều rào cản.

Các doanh nghiệp phải giải quyết đồng thời:

• An toàn bay.
• Pháp lý.
• Vốn đầu tư.
• Công nghệ.
• Nhân lực.
• Hạ tầng.
• Dữ liệu.
• Khả năng thương mại hóa.

Do đó, không nên đánh đồng tiềm năng thị trường với doanh thu chắc chắn trong tương lai.

Các con số dự báo như 3,5 nghìn tỷ nhân dân tệ của Trung Quốc hay 10 tỷ USD đối với Việt Nam là những chỉ dấu về quy mô cơ hội được dự báo, chứ không có nghĩa toàn bộ giá trị đó sẽ trở thành doanh thu của ngành UAV hoặc của một nhóm doanh nghiệp cụ thể.